Chương trình Thực Tập Sinh Kỹ Năng hay thường được gọi tắt là Thực Tập Sinh là chương trình đào tạo kỹ năng về nghề cho lao động nước ngoài từ 16 đến 50 tuổi tại các doanh nghiệp Nhật Bản từ năm 1993.
Việt Nam là quốc gia có số lượng thực tập sinh tại Nhật lớn nhất, tiếp đến là Indonesia, Philippines.
Mục đích giúp lao động nước ngoài nâng cao tay nghề, kỹ năng để giúp ích cho sự phát triển kinh tế và công nghiệp của nước họ qua việc áp dụng kỹ thuật từ Nhật Bản.
Tính đến 2021 có khoảng 85 công việc cho diện 3 năm và 77 loại công việc cho diện 5 năm.
Tóm tắt nội dung chính
Có 2 hình thức tiếp nhận TTS là “Hình thức đoàn thể tiếp nhận” và “Hình thức doanh nghiệp tự tiếp nhận” thông qua cơ quan phái cử nước ngoài như Bảo Minh JSC.
Hình thức doanh nghiệp tự tiếp nhận(doanh nghiệp cá thể) là hình thức doanh nghiệp chấp nhận nhân viên ở các công ty con ở nước ngoài hoặc các công ty liên doanh, đối tác thương mại để đào tạo kỹ thuật. TTS đi theo diện này chiếm từ 3-6%.
Hình thức đoàn thể tiếp nhận(tổ chức giám sát đào tạo) là mô hình thông qua hiệp đoàn bên Nhật và công ty phái cử phía Việt Nam để tổ chức, đào tạo đưa TTS sang phía Nhật Bản học tập và lao động.
Xem thêm: Chi tiết Chương Trình Đi Thực Tập Sinh Nhật Bản
Yêu Cầu Đối Với Thực Tập Sinh
Mục đích của chương trình là đào tạo, hướng dẫn kỹ năng trong các ngành nghề Nhật Bản cho người lao động nước ngoài. Do đó ứng viên phải có ý thức trong việc học tập kỹ năng và nguyện vọng đóng góp phát triển công nghiệp của nước mình.
Học tiếng Nhật cơ bản
Để có thể học tập các kỹ năng về nghề cũng như đáp ứng cuộc sống tại Nhật Bản thì thực tập sinh phải hiểu tiếng Nhật.
Do đó các đơn vị phái cử sẽ có trách nhiệm hỗ trợ đào tạo tiếng cho người lao động trong thời gian từ 3-6 tháng tại trung tâm. Các bạn sẽ được trang bị thói quen học tiếng Nhật, làm quen cách phát âm và mẫu câu cơ bản.
Ngoài ra, các bạn cũng sẽ được học những quy tắc, kỹ năng cần thiết trong cuộc sống ở Nhật Bản như quy tắc tham gia giao thông, sử dụng dịch vụ công cộng, mua sắm, phân loại và đổ rác, sử dụng dịch vụ ngân hàng và bưu điện, sử dụng điện thoại…
Chế độ đãi ngộ cho thực tập sinh kỹ năng
Từ ngày 1/7/2010, thực tập sinh sẽ được ký hợp đồng lao động trực tiếp với doanh nghiệp tiếp nhận tại Nhật sau khi phỏng vấn và được chọn.
Thực tập sinh trước khi tham gia ứng tuyển cần chú ý những điểm sau:
- Phải có sự đồng ý từ gia đình.
- Được biết về công việc(ngành nghề) sẽ làm.
- Thời gian lao động trong 1 ngày và 1 tuần.
- Tiền lương trong 1 tháng hoặc lương theo giờ.
- Công ty và địa điểm thực tập kỹ năng và làm việc.
- Các loại khấu trừ tiền lương.
Các Luật Liên Quan Đến Lao Động tại Nhật Bản
Luật này sẽ áp dụng kể từ thời điểm TTS bắt đầu tham gia hoạt động học tập và làm việc tại doanh nghiệp tiếp nhận.
Thời Gian Lao Động
Thời gian lao động 1 ngày là 8 tiếng, 1 tuần là 40 giờ tương đương với 5 ngày làm việc. Khi quá số giờ quy định thì được trả tiền làm thêm giờ.
Người lao động phải được nghỉ ít nhất 45 phút nếu làm 1 ngày quá 6 tiếng và ít nhất 1 tiếng nếu 1 ngày làm quá 8 tiếng.
Trong trường hợp doanh nghiệp lúc nhiều việc, ít việc thì vẫn phải đảm bảo chế độ thời gian và chế độ cho người lao động.
Ngày Nghỉ và Nghỉ Phép
Doanh nghiệp tiếp nhận phải cho người lao động nghỉ 1 ngày trong 1 tuần hoặc không dưới 4 ngày trong 4 tuần.
Thực tập sinh sau khi làm việc được 6 tháng và đạt trên 80% ngày lao động sẽ được 10 ngày phép có lương.
Tiền Lương
Để trả lương được chính xác và minh bạch, Bộ Lao Động Nhật Bản đã quy định 5 nguyên tắc như sau:
- Nguyên tắc trả bằng tiền mặt: Lương được trả bằng tiền mặt là đồng Yên Nhật.
- Nguyên tắc trả trực tiếp: Tiền lương phải được đưa trực tiếp tới thực tập sinh.
- Nguyên tắc trả toàn bộ: Tiền lương phải được trả toàn bộ.
- Nguyên tắc trả hàng tháng: Hàng tháng, tiền lương phải được trả từ 1 lần trở lên.
- Nguyên tắc trả vào một ngày cố định: Tiền lương phải được trả vào một ngày cố định.
Trả lương bằng chuyển khoản là một trường hợp ngoại lệ của trả lương bằng tiền mặt tuy nhiên nó phải có đầy đủ điều kiện sau:
- Có sự đồng ý của thực tập sinh
- Tài khoản phải do thực tập sinh đứng tên và chỉ định.
- Có thể rút toàn bộ tiền lương đã được chuyển vào ngày trả lương cố định.
Những Khoản Bị Khấu Trừ
Thực tập sinh có thể bị khấu trừ những khoản sau:
- Thuế thu nhập, thuế cư trú, phí bảo hiểm xã hội và phí bảo hiểm người lao động. Pháp luật Nhật cho phép khấu trừ vào tiền lương.
- Tiền nhà ở và tiền điện, nước, ga, v.v…Trường hợp khấu trừ chi phí này từ tiền lương thì doanh nghiệp tiếp nhận phải ký thoả thuận với người lao động.
Tiền Làm Thêm Giờ
Trong trường hợp thực tập sinh phải làm thêm giờ, doanh nghiệp tiếp nhận phải trả tiền lương làm thêm giờ theo quy định pháp luật.
- Lao động ngoài giờ: cộng trên 25% lương cơ bản. 50% nếu vượt quá 60 tiếng.
- Lao động ban đêm(22 giờ đến 5 giờ): cộng trên 25 % lương.
- Lao động vào ngày nghỉ: trên 35% lương.
Tiền Lương Tối Thiểu
Nhật Bản có quy định về mức lương tối thiểu, nếu doanh nghiệp trả dưới mức này sẽ phạm luật.
- Tiền lương tối thiểu cho từng địa phương: từng tỉnh và thành phố(tương đương cấp tỉnh) sẽ quyết định tiền lương tối thiểu cho người lao động ở khu vực đó.
- Tiền lương tối thiểu theo ngành nghề: Áp dụng cho lao động làm trong các ngành nghề riêng biệt ở tỉnh và thành phố đó.
Sức Khoẻ và An Toàn
- Doanh nghiệp sẽ được đào tạo về an toàn và vệ sinh, thực tập sinh phải tham gia và tuân thủ các hạng mục bắt buộc.
- Những công việc cần bằng cấp như thao tác với cần cẩu, tháo dỡ hàng, xe nâng chuyển hàng…thực tập sinh phải có bằng mới được làm việc.
- Hàng năm, thực tập sinh sẽ được khám sức khoẻ định kỳ.
Bảo Hiểm Lao Động
Bảo hiểm lao động bao gồm: bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm bồi thường tai nạn lao động.
- Bảo hiểm thất nghiệp: Thực tập sinh sẽ được trả tiền khi mất việc hoặc gặp khó khăn trong việc tiếp tục được tuyển dụng. Phí bảo hiểm sẽ do người lao động và doanh nghiệp tiếp nhận cùng phụ đảm theo một tỉ lệ nhất định.
- Bảo hiểm tai nạn lao động: TTS sẽ được bồi thường trong trường hợp bị thương, bị tử vong trong khi làm việc hoặc trên đường đi làm. Phí bảo hiểm sẽ do doanh nghiệp tiếp nhận chi trả.
Các Loại Bảo Hiểm Xã Hội ở Nhật
Bảo hiểm y tế công cộng ở Nhật bao gồm các loại:
- Bảo hiểm y tế quốc dân: TTS sẽ được trả phí điều trị khi bị bệnh hoặc bị thương, bệnh viện sẽ chi trả 70%.
- Bảo hiểm y tế phúc lợi: TTS sẽ được chi trả phí điều trị bệnh, bị thương ngoài giờ làm việc. Người lao động sẽ chịu 30% phí điều trị. Phí bảo hiểm do TTS và doanh nghiệp cùng trả, mỗi bên một nửa.
- Bảo hiểm hưu trí quốc dân: bắt buộc với tất người người dân Nhật và người lao động nước ngoài tại Nhật. Mục đích là trợ cấp cho người già, người tàn tật và gia quyết của người đã mất.
- Bảo hiểm hưu trí phúc lợi: Bắt buộc đối với lao động theo biên chế. Phí do doanh nghiệp và người lao động cùng trả, mỗi bên một nửa.
Truy lĩnh lương hưu một lần khi thôi bảo hiểm hưu trí.
Vì người lao động nước ngoài có thời gian tạm trú ngắn từ 1 năm, 3 năm, 5 năm nên Bảo hiểm hưu trí(hưu trí quốc dân và hưu trí phúc lợi) đều có chế độ truy lĩnh lương hưu một lần khi thôi bảo hiểm.
Trong vòng 2 năm sau khi về nước, nếu đủ những điều kiện sau, thực tập sinh kỹ năng có thể làm thủ tục truy lĩnh một lần tiền lương hưu sau khi thôi bảo hiểm.
- Người không có quốc tịch Nhật Bản
- Người đóng bảo hiểm hưu trí trên 6 tháng.
- Người không có địa chỉ cư trú tại Nhật Bản.
- Người không có tư cách nhận lương hưu(bao gồm tiền phụ cấp tai nạn).
Xem thêm: Có nên đi Nhật thời điểm này?
Những điểm cần lưu ý khi lưu trú tại Nhật Bản
Thực tập sinh cần tuân thủ các quy định và luật pháp của Nhật cũng như các quy tắc trong sinh hoạt xã hội. Bảo Minh sẽ liệt kê một số điểm lưu ý khi bạn sinh sống ở Nhật.
- Làm việc ngoài tư cách lưu trú: Các công việc làm thêm ngoài hợp đồng sẽ bị nghiêm cấm. Trường hợp bị phát hiện, thực tập sinh sẽ bị cưỡng chế về nước do đó tuyệt đối không được vi phạm.
- Không để bị lôi kéo: Không được bỏ trốn khỏi doanh nghiệp tiếp nhận để sang làm việc cho doanh nghiệp khác. Nếu thực tập sinh vi phạm cũng sẽ bị cưỡng chế về nước.
- Quản lý hộ chiếu và thẻ ngoại kiều: Thực tập sinh phải luôn mang hộ chiếu bên mình cho đến khi được cấp thẻ ngoại kiều. Sau khi được cấp thẻ ngoại kiều thì phải luôn mang theo người thay cho hộ chiếu. Hộ chiếu chỉ dùng trong trường hợp làm thủ tục gia hạn thời gian lưu trú hoặc thay đổi tư cách lưu trú. Các bạn nên quản lý các giấy tờ này cẩn thận.
- Tuân thủ quy tắc giao thông: Mỗi năm đều có thực tập sinh tai nạn giao thông. Quy tắc giao thông cơ bản tại Nhật khá tương đồng với Việt Nam. Cần lưu ý khi sang đường hoặc các đoạn đường giao nhau.
- Quản lý tiền bạc: Thực tập sinh phải tự quản lý tiền bạc và sổ ngân hàng, con dấu và thẻ rút tiền…Nghiệm cấm doanh nghiệp, đoàn thể quản lý thay cho thực tập sinh.
- Quản lý sức khoẻ: Trong trường hợp thực tập sinh bị bệnh hoặc bị thương trong thời gian bên Nhật thì hãy thông báo với doanh nghiệp hoặc chia sẻ với đồng nghiệp, liên lạc với gia đình. Tổ chức JITCO cũng có bộ phần tư vấn về sức khoẻ tinh thần cho các bạn khi mới sang Nhật chưa quen sinh hoạt.
- Phòng chống tai nạn lao động: Thực tập sinh được yêu cầu đầy đủ trang thiết bị, dụng cụ, đồ bảo hộ đáp ứng yêu cầu công việc. Đồng thời TTS cũng phải tuân thủ các quy định an toàn của doanh nghiệp.
- Xử lý rác: tại Nhật, để giảm thiểu, ngăn chặn mức khí thải CO2, trên các làng mạc, thị trấn đều thực hiện phân loại và thu gom rác thải sinh hoạt. Tuỳ theo khu vực sẽ có những ngày thu gom rác khác nhau. Thực tập sinh phải tuân thủ quy tắc vứt rác tại nơi mình sinh sống.
- Thuế cư trú: Năm đầu tiên các bạn sẽ không phải đóng thuế. Thuế sẽ được tính trên mức thu nhập của năm trước đó. Doanh nghiệp sẽ khấu trừ thuế vào trong tháng lương cuối cùng.
Địa chỉ, thông tin liên lạc khi gặp khó khăn
Sau đây là danh sách những địa chỉ liên lạc khi thực tập sinh cần giúp đỡ.
Bộ Y tế, Lao động và Phúc Lợi Nhật Bản
Cuộc gọi miễn phí
- Số điện thoại: 0120-531-406
- Thời gian: T2-T6 từ 5h-22h
Cuộc gọi mất phí (8.5 yên/2 phút số cố định và 10 yên/3 phút bằng số di động)
- Số điện thoại: 0507-001-706
- Thời gian: T2-T6 từ 10h sáng đến 15 giờ chiều(Nghỉ trưa từ 12h đến 13h)
Tư vấn của tổ chức JITCO
Nhân viên JITCO sẽ tư vấn cho thực tập sinh qua thư hoặc điện thoại theo thông tin sau.
Tư vấn bằng tiếng Việt
- Điện thoại thường: 03-6430-1111
- Điện thoại miễn phí: 0120-022332
- Thời gian: Thứ 6 từ 11h – 19h (nghỉ trưa 13h – 14h) và thứ 7 từ 13h – 20h hàng tuần
Tư vấn bằng tiếng Nhật
- Bác sĩ tư vấn sức khoẻ:
- Điện thoại: 03-6430-1118
- Thời gian: thứ 4 đầu tiên của tháng, từ 14h đến 17 giờ.
- Chuyên viên tư vấn tinh thần:
- Điện thoại: 04-6430-1173
- Thời gian: từ 9 giờ đến 17 giờ hàng ngày trừ T7, Chủ Nhật và ngày lễ.
Cục Quản Lý Xuất Nhập Cảnh Địa Phương
Thực tập sinh có thể đến trực tiếp cục quản lý xuất nhập cảnh địa phương để nhờ hỗ trợ và tư vấn. Trong trường hợp không thể tự phán đoán nội dung của vấn đề thì TTS có thể liên hệ đến JITCO nhờ hỗ trợ.
Phòng Quản Lý Thuộc Cục Lao Động tại Tỉnh hoặc Thành Phố
Phòng Quản Lý thuộc Cục Lao Động sẽ có trách nhiệm giám sát, chỉ đạo việc tuân thủ luật lao động của doanh nghiệp. TTS có thể liên lạc với bộ phận tư vấn dành cho người nước ngoài nếu thấy các điều kiện lao động không được tuân thủ theo tiêu chuẩn.
Đại Sứ Quán và Lãnh Sự Quán
Chính phủ Việt Nam có đặt Đại sứ quán và Lãnh sự quán tại Nhật bản để thực hiện vai trò bảo vệ công dân của mình tại Nhật. Đây là nơi các bạn thực tập sinh có thể nhận được sự giúp đỡ khi cần thiết như chuyến bay hồi hương trong đợt covid. Việc xác nhận Đại sứ quán gần nơi bạn sinh sống là việc cần thiết nên làm.
Nhân viên thường trú của công ty phái cử tại Nhật Bản
Các công ty phái cử như Bảo Minh đều có nhân viên thường trú tại văn phòng đại diện bên Nhật. Các bạn thực tập sinh khi gặp khó khăn có thể liên hệ với công ty phái cử mà mình đi để nhận được sự hỗ trợ nhanh nhất và tốt nhất.
Tham khảo:
https://www.jitco.or.jp/download/data/guidebook_vietnam.pdf
Bạn muốn tư vấn thêm thông tin, vui lòng liên hệ qua hotline 0984190286 hoặc Zalo: 0984190286 để được hỗ trợ nhanh chóng và tận tình.
